BİYOFİZİK
ANABİLİM DALI
|
|
|
|
|
· Anabilim Dalımıza bağlı Gazi Non-iyonizan Radyasyondan Korunma Merkezi (GNRK) sitesi... · Anabilim Dalımızın "ELEKTROMANYETİK KİRLİLİK" web sitesi...
|
|
|
|
|
|
BİYOFİZİK
ANABİLİM DALI TARİHÇE Kurulduğu Yıl : MAYIS -
1990 Kurucu Öğretim Üyesi
:
Doç. Dr. Nesrin SEYHAN Şu Andaki Akademik
Kadrosu : Anabilim Dalı Başkanı
:
Prof. Dr. Nesrin SEYHAN Yrd. Doç. Dr. Ayşe G.
CANSEVEN KURŞUN Yrd. Doç. Dr. Göknur GÜLER ÖZTÜRK Biyofizik Anabilim Dalı kurulmadan önceki durum : Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem II Biyofizik dersleri Hacettepe Üniversitesi Biyofizik Anabilim Dalı’nın 2 öğretim üyesi (Doç. Dr. Necla Öztürk, Yrd. Doç. Dr. Rezzan Utkuçal) tarafından, Dönem I Fizik dersleri Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi tarafından yürütülmekteydi. 1989 yılından itibaren Anabilim Dalı kurulması çalışmaları Doç. Dr. Nesrin Seyhan tarafından başlatıldı . 1989 yılında Tıp Fakültesi Dönem II Biyofizik dersleri ve bu tarihe kadar Fen Fakültesi tarafından yürütülen Tıp Fakültesi Dönem I Fizik dersleri Dr. Nesrin Seyhan tarafından verilmeye başlanmıştır. |
Biyoelektromanyetik Laboratuvarı ve Doku Analiz Laboratuvarı
ARAŞTIRMA KONULARI
Biyofizik Anabilim
Dalı’nda "Elektromanyetik(EM) Alanların Biyolojik Sistemlere Etkileri” Anabilim
Dalı bünyesinde kurulmuş olan iki Araştırma Alt Grubu Laboratuvarlarında
(BİYOELEKTROMANYETİK ve DOKU ANALİZ LABORATUVARI) araştırılmaktadır.
Biyoelektromanyetik
Laboratuvarında günlük hayatta kullandığımız tüm elektrikli aletlerden
kaynaklanan Elektrik ve Manyetik alanların biyolojik etkileri araştırılırken
Doku Analiz Laboratuvarında Anabilim Dalında kurulmuş 2 ayrı yöntemle protein
sentezi analizi yapılmaktadır.
Her iki laboratuvarda
yapılan araştırmalar şunlardır :
-Deri yaralarının
iyileşmesinin Düşük Şiddette Sabit Akım (LIDC) ile hızlandırılması
-Deride hidroksiprolin
miktar tayini : Woessner Yöntemi
-Biyolojik sistemlere Manyetik (B) Alan uygulamaları
-Biyolojik sistemlere Elektrik (E) Alan uygulamaları
-Dokuda hidroksiprolin
miktar tayini : Stegemann-Stalder Yöntemi
-Dozimetri
-Elektro Manyetik (EM)
Kirlilik : Biyolojik Etkiler
-Non-iyonizan radyasyon
standartları (ICNIRP, IEEE, FCC, Cenelec, Türkiye / TK-Telekomünikasyon
Kurumuİtalya, Kanada ve Çin) )
-ELF E ve B
alanların biyolojik etkileri
-RF/MW alanların
biyolojik etkileri : Kan Beyin Bariyerine Etki
-EM radyasyon ölçüm yöntemleri
BULGULAR
ELF Manyetik (B)
Alanların ; dalak hücrelerinde NK (Natural Killer) sitotoksik
aktivitesinde azalmaya, Kanda plazma elektrolitlerinden ; Ca++, Na+ ve Mg++
konsantrasyonlarında artışa, Zn++ ve K+ konsantrasyonlarında azalmaya, Beyinde
Zn++, Cu++, Ca++ ve Mg++ seviyelerinde artışa neden olduğu, epileptik atakları
etkilemediği, alan şiddeti ve uygulama süresine bağlı olarak deride kollagen
sentezini etkilediği
Çok Düşük Şiddetli Akımların (LIDC) yara iyileşmesini hızlandırdığı,
DC ve AC (ELF) Elektrik
(E) Alanların karaciğer, akciğer, deri ve böbrek dokularında
hidroksiprolin miktarı, malondialdehit seviyesi, yapısal değişimler, radikal
oluşumu, superoksitdismutaz (SOD) enzim aktivitesi, kanda; alkelen
fosfataz, laktat dehidrogenaz, piruvat transferaz ve gama glutamil transferaz
enzimleri aktivitesi, total protein ve albumin miktarları, kalsiyum, klor ve
fosfor seviyeleri, kemikte; histopatalojik yapı ve mekanik özellikler
üzerinde etkili olduğu gösterilmiştir.
Dozimetri çalışmaları
ile dışarıdan uygulanan 50 Hz frekanslı elektrik ve manyetik alanların deney
hayvanlarında oluşturacağı / indükleyeceği elektrik alan ve akım
yoğunluklarının boyutları saptanmış, deney hayvanlarına uygulanan farklı
şiddetlerde manyetik alanların yarattığı etkileri insanda oluşturabilecek
manyetik alan seviyeleri hesaplanmıştır.
TV ve Radyo
vericilerinden kaynaklanan Radyo Frekans Radyasyonun (RFR) hesaplaması
yapılmıştır. Hesaplamada inceleme noktası olarak belirlenen (Yenimahalle –
Şentepe ) tüm TV ve Radyo vericilerinin oluşturduğu güç yoğunluğu her bir TV
veya Radyo vericisi için hesaplanmış ve bulunan sonuçlar Türkiye RFR
standartlarıyla karşılaştırılmıştır. Bölgede RFR izin verilen Türkiye
standartlarının (Telekomünikasyon Standartları) 4 katı üstünde
bulunmuştur.
Prof. Dr. Nesrin SEYHAN (Anabilim Dalı Başkanı)
Araştırma Görevlileri
Arş. Gör. Arın TOMRUK
Arş. Gör. Elçin ÖZGÜR
Arş. Gör. Mehmet Zahid TÜYSÜZ
Arş. Gör. Semra TEPE ÇAM
Yüksek Lisans Öğrencileri
Arş. Gör. Arın TOMRUK (atomruk@gazi.edu.tr) Tel: 0 (312) 202 69 41
Arş. Gör. Mehmet Zahid TÜYSÜZ (mehmedime@yahoo.com) Tel: 0 (312) 202 69 41
Meriç Arda ESMEKAYA (mericarda.esmekaya@gazi.edu.tr) Tel : 0 (312) 202 69 41
Doktora Öğrencileri
Arş. Gör. Bahriye SIRAV ARAL (bahriyes@gazi.edu.tr) Tel: 0 (312) 202 69 41
Arş. Gör. Elçin ÖZGÜR (elcinozgur@gazi.edu.tr) Tel: 0 (312) 202 46 02
Arş. Gör. Semra TEPE ÇAM (tepe_semra@yahoo.com) Tel : 0 (312) 202 46 79
Gazi Non-İyonizan Radyasyondan Korunma Merkezi (GNRK) Çalışanları
Uzm. Arzu Fırlarer (afirlarer@gazi.edu.tr) Tel: 0 (312) 202 46 79
Uzm. Semih Özden (sozden@gazi.edu.tr) Tel: 0 (312) 202 46 02
SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS VE DOKTORA DERSLERİ
Zorunlu
Dersler : Krediler ve İçerikleri
Hücre
ve elektrik özellikleri, Membran elektrik eşdeğer modelleri, Bir kapasitör
olarak membran, Biyo-Elektrik potansiyeller, Membranda dipolar yapı,
Voltaj-Klamp tekniği.
Dokuda piezoelektrik
yapı ve ultrases, Proteinler ve piezoelektrik özellikleri, Kemik, DNA Collagen,
kan damar duvarı ve kasın piezoelektrik yapısı, Dokuda ultra sonik dalgaların
dağılımı ve mikromasaj.
Mikro akımların elde
ediliş yöntemleri, Voltaj değişimli sabit akım kaynakları (LIDC) ve yumuşak
dokuya etkisi, Yara iyileşmesinin sabit mikro akımlarla hızlandırılması ve
Elektrot tipleri.
Biyolojik dokularda
sonik karakteristikler, İşitme Biyofiziği, Bir transduser olarak kulak,
Biyomateryaller, özellikleri ve metal implantlar, Vücutta implant korozyonu,
nedenleri ve çözümleri.
Doku iletkenliği
dokuların dielektrik özellikleri, Elektrocerrahi, Kemik kırıklarının
iyileşmesinin hızlandırılmasında mikro akımlar ve uygulama yöntemleri.
Yara iyileşmesinin
elektrik akımı ile hızlandırılmasında quantitatif analiz: dokuda Hydroxyproline
tayin yöntemleri, Yara iyileşmesinde diğer göstergeler.
Ultrasonun fiziksel
özellikleri, Ultrason elde etme yöntemi, Dokuda ultrason absorplanması; böbrek,
yağ, kas, K.C. kan, plazma ve kemik dokularında ultrason absorplanma
farklılıkları, Dokuların karakteristik empedansı ve ultrason girginliği,
Diagnostik ve terapötik ultrason, Ultrasonun kavitasyon etkisi ve araştırmada
kullanımı, Mikromasaj etki.
Bioelektrik ve
Biomagnetizm konularında yeni gelişmelerin takip edilip tartışılması amacı ile
konuyla ilgili literatür seçimi, hazırlanması ve katılımlı tartışılması
yapılacaktır.
Biyolojik potansiyel
farkın nedeni: Asimetri, Hücre potansiyelinin oluşmasında fosfolipidlerin rolü,
Hücre potansiyelinin oluşmasında iyon konsantrasyon farkının rolü, Sinir
hücresinin elektrik eşdeğer modeli, Sinir hücresinde uyarı, Lokal-kısmi uyarı,
Hodkin döngüsü.
Elektrik akımı ile
uyarı: Dokuda zedelenme akımı, Dokuda sonik karakteristikler, Karakteristik
empedans: Dokuların karakteristik empedansı, Ultrasonun ısı etkisi ve tıpta
kullanımı, Diagnostik, terapötik ve cerrahi ultrason, Doppler ultrason,
Infrases.
Dolaşım sisteminin
elektrik devre modeli, Dolaşım sisteminde sürtünmeyi etkileyen faktörler,
Damarlarda kanın akmasını belirleyen faktörler: Damar direnci basınç farkı
ilişkisi, Stoke’s yasası, Bernouilli yasası, İç sürtünmeli akışta hız, debi,
direnç ve damar yarıçapı ilişkisi, Damarlarda kinetik enerji faktörü,
Eksersizde dolaşımı etkileyen faktörler.
Seçmeli Dersler :
Krediler ve İçerikleri
Bilgisayar dillerinin
yapısal özellikleri, Bilginin binary, hexadesimal kodlanması ve çevrimler, Üst
seviyeli bazı dillerin (FORTRAN, PL/1, SEQUEL...) genel özellikleri alt
seviyeli dillerle bazılarının (ASSEMBLER, RAP...) özellikleri.
Üst ve alt seviyeli
dillerin özellikleri, BFZ 1030 kapsamında yer alan tün üst ve alt seviyeli
dillerin karşılaştırılması, yazılım örnekleri, tıpta bilgisayar kullanımı.
Elektromanyetik spektrum,
Deney hayvanlarına uygun homojen elektrik alan oluşturulmasında sistem dizaynı
ve sisteme uygulanan potansiyel farkın oluşturduğu elektrik alanın ve manyetik
alanın hesaplanması, Elektrik alan sistemlerinin standardizasyonu, Dokuların
yalıtkan ve iletkenlik özellikleri, Organizmada gerçekleşen elektriksel
olaylar, Kollagenin yapısı ve elektriksel özellikleri, Çevremizdeki elektrik
alan kaynakları: Doğal alanlar, elektrikli aletler ve yüksek gerilim hatlarının
oluşturduğu alanlar, Günlük yaşamda maruz kaldığımız şiddette elektrik alanlara
yönelik standartlar, Dışarıdan uygulanan elektrik alanların hücre ve dokulara
etki mekanizması, Dışarıdan uygulanan elektrik alanların insan ve deney
hayvanlarının vücut yüzeyinde ve içinde oluşturduğu akım ve elektrik alan
değerlerinin saptanmasında modelleme çalışmaları ve teorik yaklaşımlar,
Meslekleri gereği elektrik alanlara maruz kalan ve evlerinin yakınından yüksek
gerilim hattı geçen kişilerde gözlenen elektrik alan etkileri, İnvitro ve
invivo koşullarda insan ve deney hayvanlarında yapılan deneysel
çalışmalar.
Elektromanyetik (EM)
Spektrum, Elektromanyetik (EM) dalga, EM spektrumda çevre alanların yeri
(ELF -Extremely Low Frequency- Alanlar), ELF alanların biyofiziksel özellikleri,
Vücut magnetik alanları, ile doğal manyetik alanların karşılaştırılması, ELF
manyetik alanlar için izin verilen maruziyet seviyeleri : Uluslararası
standartlar, Deney hayvanlarına uygulanacak manyetik alanların elde edilmesinde
uyulması gerekli kriterler, Homojen manyetik alan elde edilmesine teorik ve
pratik yaklaşım, Biyomanyetik alan araştırmalarında canlıya uygulanan manyetik
alanların büyüklüğünün belirlenmesi, Deneylerin standart koşullarda
gerçekleşmesi için sağlanması gereken koşullar : Manyetik alanda deney
hayvanında stress faktörü, sirkadyen ritmin önemi, ortamın sıcaklık, nem,
geomanyetik alan vb fiziksel koşullarının standardizasyonu, Modellemeler,
Dozimetre, Ölçülendirme : Küresel ve elipsoid modellere uygulanan manyetik
alanın indüklediği elektrik alan ve akım yoğunluğunun hesaplanması, Stuchly,
Polk ve Miller’in ölçülendirme yaklaşımları, deney hayvanından insana
ölçülendirme faktörünün hesaplanması, ELF Manyetik Alanların Biyolojik
Etkileri, ELF EM alanların biyolojik etki mekanizmaları : Hücresel etkileşim
mekanizmaları, İyon Siklotron Rezonans (ICR), İyon Parametrik Rezonans (IPR),
Manyetomekanik etkileşim ve serbest radikal mekanizmaları.
BİYOFİZİK ANABİLİM DALI DOKTORA DERSLERİ
Hücre yapısı ve hücrenin elektrik özellikleri, Elektrik eşdeğer hücre modelleri, Değişken frekans alanında hücre dielektrik sabitinde değişmeler, Suyun dipolar özelliği ve elektriksel önemi, İyonik denge ve Nerst ilişkisi, Uyarılabilir hücreler ve aksiyon potansiyeli, Na+ ve K+ kanalları ve Hodgkin-Huxley bağıntısı, Voltaj bağımlı iyon kanalları.
· BFZ 3020 (3) Dolaşım Biyofiziği
Kanın fiziksel özellikleri ve viskosite; damarlarda basınç, akım, direnç ilişkisi, İç sürtünmeli akışta hız ve debi, Poiselli yasası, Laminar ve Turbulan akımlar, Laplace yasası, Elektromagnetik ve Ultrasonik Doppler Flowmetreler, Basınç potansiyel enerji-ısı enerjisi ilişkisi, Bernouilli yasası, Arter ve venlerde basıncın hesaplanması, Seri ve paralel bağlı damar sistemlerinde direnç.
· BFZ 3002 (2) Seminer
· BFZ 4010 (3) Biyofizik Araştırma Teknikleri
Elektrik akımı ile sinirlerin stimulasyonu, Membran potansiyeli ölçümü ve voltaj klamp tekniği, Membranın Hodkin-Huxley modellemesi, Yara ve kırık tedavisinde DC, AC ve etkileri, Doğru akımların doku hydroxyprolin seviyesinde etkisi, doğru akımların kan üzerinde etkisi ve pıhtılaşma.
· BFZ 4002 (3) Seminer
· BFZ 5020 (4) Sistem ve Isı Transfer Mekanizmaları
Canlılarda termodinamik kurallar, Açık, kapalı ve izole sistemler, Canlı sistemlerde madde ve enerji, Bioenerjetik, Isı ve regülasyonu mekanizmaları, Bazal metabolizma hızı, Spesifik ısı, Vücuttan ısı transferi, Enerji metabolizması, Entropi, Serbest enerji ve entalpi, Fourier ısı iletim yasası, Konveksiyon ve radyasyonla ısı transferi, Molar buharlaşma ısısı, Deri sıcaklığının ölçümü.
· BFZ 5002 (2) Seminer
· BFZ 6010 (3) Ses ve İşitme Biyofiziği
Ses ve fiziksel özellikleri, Duyma eşiği, Infrasonik ve ultrasonik dalgalar, Piezoelektrik olay, Ortakulak ve biyolojik basınç amplifikasyonu, İç kulak yapısı ve işitmede kokleanın rolü, Helmholtz Rezonans teorisi ve ses dalgalarının kokleada iletimi.
· BFZ 6002 (3) Seminer
· BFZ 3030 (3) Doku Biyofiziği
Dokuda piezoelektrik yapılar, Elektrik alan ve magnetik alan ile kemik kırıklarının iyileştirilmesi; invasiv ve noninvasiv teknikler, Biyomateryaller ve dokuda implant korozyonu, Biyoseramik ve biyocam implantlar, UV (Ultraviolet) radyasyonun doku ile etkileşimi, IR (Infrared) radyasyonun doku ile etkileşimi, Laser’in tıpta uygulanması.
Seçmeli Dersler : Krediler ve
İçerikleri
Elektromanyetik
Spektrum analizi, Geomanyetik alan, Atmosfer ve çevredeki manyetik alanlar,
Kalp kası, abdomen, ciğerler, iskelet kası ve beyin manyetik alanı, EEG ve MEG.
Ultrason ve tıpta
kullanımı, Transduserler ve ölçme teknikleri, Doppler flowmetre ve manyetik
flowmetreler, Absorpsiyon spektrofometre, X ışını ile görüntüleme ve Tomografi.
Interdisipline
bilimlerin tıbbın bugünkü geldiği duruma katkısı, Biyomühendislik, Biyomekanik
ve Biyomateryal’ın tanımı ve çalışma alanları, Biyofizik-Biyomekanik ilişkisi,
Biyomekanik, Biyomühendislik ve Biyomateryal bilim dallarında dünyada ve
Türkiye’de eğitim ve araştırma boyutları.
Diagnostik Elektronik: Vücut fonksiyonlarını etkilemeden fizyolojik parametrelerin ölçüm teknikleri; EKG, EEG, EOG, VKG, Empedans Pnomograf, Transduserler (mekanik, kimyasal), Fonokardiyogram, Apexkardiyografi, Ultrason, Termografi, Terapötik Elektronik: Pacemaker, Defibrilatör, Elektroretinogram, Elektromiyogram, Diatermi, X ışını, Laser.
TBAG-1240 : “Magnetik
Alanların Biyolojik Sistemlere Etkisi”, Kasım 1995 tarihinde tamamlandı.
Ø Gazi Üniversitesi
Araştırma Fonu (AFS) Projesi
SBE.11/94-12 : “Elektrik Alanın Doku Hidroksiprolin Seviyesine
Etkisi”, Şubat 1995 tarihinde tamamlandı.
Ø Gazi Üniversitesi
Araştırma Fonu (AFS) Projesi
TF.01/95-4 : “ Protein Sentezinin Elektrik Alan Altında
İncelenmesi: Spektrofotometrik Analiz”, Şubat 1996 tarihinde tamamlandı.
Ø Gazi Üniversitesi
Araştırma Fonu (AFS) Projesi
TF.01/96-21:“Hayvan Deneylerine Uygun Magnetik Alan Düzeneğinin
Tasarımı ve Gerçekleştirilmesi”, Kasım 1997 tarihinde tamamlandı.
Ø Gazi Üniversitesi
Araştırma Fonu (AFS) Projesi
SBE.11/98-12 : “ Değişik Şiddet ve Süreli Magnetik alanların
Deri Hidroksiprolin Seviyesine Etkisi”, 2001 tarihinde tamamlandı.
Ø Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Projesi
TF.01/2003-62:
"Radyo Frekans Deney Sistemi", Eylül 2004 tarihinde tamamlandı.
Ø Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Projesi
TF.31/2002-07:
“Elektromanyetik Kirlilik Ölçüm Merkezi”, Aralık 2004 tarihinde tamamlandı.
Ø “Radyo Frekans Alanların Oküler Etkileri” başlıklı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Projesi , (Yrd. Doç. Dr. Göknur GÜLER ÖZTÜRK ).
Ø “Farklı Şiddet ve Uygulama Süreli Elektrik Alanların Dokulara Etkisi” başlıklı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Projesi , ( Yrd. Doç. Dr. Göknur GÜLER ÖZTÜRK ).
Ø “Protein Sentezine Manyetik Alanların Etkisi : Ölçülendirme, Yeni bir Spektrofotometrik Yöntem Kurulması ve Etki Mekanizmasının İncelenmesi” başlıklı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Projesi, (Yrd. Doç. Dr. Ayşe CANSEVEN KURŞUN).
Ø “Radyo Frekans Radyasyon (RFR)’un Kan Beyin Bariyerine Etkisi” başlıklı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Projesi , (Prof. Dr. Nesrin SEYHAN).
Yüksek Lisans Tezleri
- GÜLER G.:
Farklı Sürelerde Uygulanan AC Elektrik Alanların Protein Sentezine Etkisi,
(Danışman : Prof. Dr. Nesrin Seyhan), Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,
Biyofizik Anabilim Dalı Ankara (1998).
- CANSEVEN A.: Değişik Şiddet ve
Süreli Magnetik Alanların Deri Hidroksiprolin Seviyesine Etkisi, (Danışman :
Prof. Dr. Nesrin Seyhan), Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,
Biyofizik Anabilim Dalı Ankara (1998).
- TÜYSÜZ M.Z.: “ELF Dozimetre”, (Danışman : Yrd. Doç.Dr. Ayşe G. CANSEVEN KURŞUN), Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyofizik Anabilim Dalı
PROF. DR. NESRİN SEYHAN - YAYIN LİSTESİ